شاه عباس در در هرات دیده به جهان گشود. هنگام ولادت او، پدرش محمد میرزا حکومت هرات داشت. سالهاى کودکى شاه عباس در همین تختگاه پر آوازه خراسان گذشت؛ در همانجا، و در همان سالهاى کودکى، مدتها حکومت اسمى خراسان به او تعلق داشت و از همان دیار هم بود که در آغاز جوانى، عازم تختگاه صفوى در قزوین شد و تخت و تاج پدر را در عهد حیات او به دست گرفت.
هنگام دست یابى به تاج و تخت صفویان هجده سال داشت و به سعى امراى قزلباش خراسان که در واقع بر پدر او شوریده بودند به تخت سلطنت نشست

هنگام جلوس او بر تخت سلطنت، اغتشاش و آشوب ناشى از سستى و بى لیاقتى پدرش سراسر ایران را فرا گرفته بود. خراسان از همان هنگام که او عازم قزوین شد، عرصه تاخت و تاز ازبک واقع شد.

فرمانرواى ازبک، این تختگاه خراسان را با وجود یک مقاومت طولانى هشت ماهه در برابر محاصره او، از دست حکام قزلباش بیرون آورد. ..
.
با آنکه هنوز کم تجربه و جوان بود، غریزه حفظ حیات و تجربه سرنوشت پدر و برادر، این اندازه به او آموخته بود که تمام این عوامل تهدید و خطر را نمىتوان یک باره از میان برداشت و باید یک به یک و به نوبت ، از سر راه دور کرد. بدین گونه از احتمال اتحاد آنها بر ضد خویش در امان ماند. شاه عباس با حوصله و تأنى، سران گستاخ و نافرمان قزلباش را که مادر و برادرش به تحریک یا مداخله آنها به قتل رسیده بودند، به کمک مرشد قلى خان از بین برد. خود مرشد هم که مزاحم قدرت او بود و دخالتش در جزییات امور عرصه را بر وى تنگ مىکرد، به تدبیر و ، در اولین فرصت از میان برداشت؛ بدین گونه، نیروهایى را که در داخل دربار قدرت او را تهدید یا محدود مىکرد، به تدریج سرکوب کرد

 سرکشان داخلى را هم به مجرد آن که فرصت مناسب براى سرکوبى آنها برایش حاصل شد، دفع یا آرام کرد و خود را براى مبارزه با تهاجمات خارجى که قلمرو او را از شرق و غرب اشغال یا مورد تهدید قرار داده بودند آماده یافت.
این دشمنان خارجى، هر دو اهل تسنن و هر دو مهاجم بودند و چون به شدت تعصب ضد تشیع داشتند، احتمال اتحاد آنها و درگیر شدن شاه عباس در دو جبهه، متضمن خطر و ریسک فراوان بود. پادشاه قزلباش که شروع جنگ همزمان در دو جبهه را با دشمنان خود، محرک حصول اتحاد مابین آنها مىیافت، ترجیح داد اول با دولت عثمانى که قواى آنها در آذربایجان به تختگاه او در قزوین نزدیکتر بود و درگیرى با آنها دشواریهاى بیشترى داشت، کنار بیاید؛ تا براى دفع ازبکان که فقدان ارتش منظم و قدرت منسجم بودند؛ بدین سان، جنگ با قواى ازبک را آسانتر یافت و با آسایش خاطر به آن دست زد.

 شاه عباس اوج اعتلا و عظمت دولت صفوى بود این دلاور مرد ایرانی با حضور در بخش جنوبی ایران درس عبرتی به یاوه سرایان و بیگانگان داد که هرگز چشم طمع به این خاک مقدس ندوزند و قدردانی و پیشکش ملت بزرگ ایران به این دلاور مرد نامیدن بندر گنبرون بنام بندر عباس بود

هر ایرانی باید ابومسلم خراسانی را بشناسد او اولین کسی بود که بعد از گذشت یک قرن کشور را از تسلط اعراب نجات داد و عشق به وطن پرستی را در دلها زنده کرد                           

هنگامی که لشکر ایران شکست خورد و اعراب وارد سرزمین ایران شدند.طبق رویه جنگ های قبلی خود  به هر شهری که حمله می کردند,باید اهالی آن شهر,دین اسلام را بپذیرند.اگر آنان مقاومت می کردندمردان آنان به قتل می رسیدند و زنان و دختران آنان برای کنیز به                 

 عربستان فرستاده می شوند.حتی زنان شوهر دار نیز برای عرب ها حلال شده بودند.وآنان مالک هست ونیست شهر به اشغال در آمده می شدند اگر تسلیم می گشتند یا باید دین اسلام را بپذیرند یا مبلغی را بعنوان جزیه به حکومت وقت پرداخت نمایند.

با این حال سرزمین های به اشغال در آمده توسط اعراب اداره می شدند و آنان تلاش داشتنداین سرزمین ها را بطور کامل به روش فرهنگ و خلق و خو یاعراب دراورند  

هنگام حمله اعراب شهر های زیادی همچون خوزی ها(خوزستان),مناطق کرد نشین,شهر ری  نهاوند,آذربایجان,طبرستان(سرزمین های حاشیه دریای خزر) و خراسان در  برابر این حمل مقاومت کردند تا جایی که خلفای عرب ناچار شدند چندین بار به این شهرها لشکر کشی کنند.شهر اصفهان شهری بود که اشراف آن بخاطر آنکه مورد هجوم اعراب واقع نشوند و جزیه ای هم پرداخت نکنند خیلی زود پذیرفتند.                                                              

بعد از استیلای کامل اعراب بر ایران مردم برای فرار از ظلم های امویان چون قدرت مبارزه مسلحانه نداشتند به مذهب شیعه که بزرگترین پایگاه مقاومت در برابر خلفای اموی بود روی آوردند. در این راستا یک ایرانی به نام” ابن یسار” معروف به” ابومسلم خراسانی” برای مبارزه با اعراب نهضتی را به نام قیام” سیاه جامگان” بر پا نمود.ابومسلم در سال 109هجری در اصفهان متولد شد.ابومسلم چون کودکی با هوش و ذکاوت بود او را به مکه به نزد ابراهیم امام فرستادند.او در مکه با شیعیان آل عباس آشنا شد.در نوزده سالگی وی را برای تبلیغ به خراسان فرستادند.ابومسلم اگر چه شیعه گری را تبلیغ می کرد اما هیچگاه دین وآیین خود را آشکار نکرد و از رهبران تشیع پیروی ننمود. تنها هدف او این بود که ایران را ازظلم خلفای عرب نجات دهد. ابو مسلم توانست نیرویی را در خراسان گرد آورد.اما دیری نپایید که نیروهای بنی امیه بسوی آنها حمله ور شدند و در این حمله اعراب مغلوب نیروهای ابومسلم گشتند.ابومسلم با رفتار انسانی که نسبت به اسیران جنگ در پیش گرفت توانست تبلیغات سؤی که بر ضد او انجام شده بود را خنثی کند و خود را بیش از پیش محبوب دلها گرداند.او از اختلاف بین اعراب استفاده کرد و لشکری فراهم نمود و همه شهرها  را یکی پس از دیگری آزاد کرد سپس به بغداد حمله نمود و حکومت جور و ظلم امویان را سرنگون ساخت وبنی عباس را به حکومت رساند اما بنی عباس هم با رسیدن به قدرت, بیش از بنی امیه ظلم و جفا کردند آنان چون وجود ابو مسلم را خطرناک دیدند وی را با خدعه و نیرنگ در سال 137هجری به بغداد آوردند.در آنجا منصور دوانقی دومین خلیفه عباسی فرمان داد تا عده ای پشت پرده های کاخ او مخفی شدند منصور به نیرنگ شمشیر وی را گرفت وبا اشاره ای که کرد, گماشتگان بر سر او ریختند و این مبارز وطن پرست را از پای درآوردند .با قتل این ابر مرد ایرانی قرنی دیگر کشور اسیر سلطه اعراب شد. بعد از قتل ابو مسلم نهضت های زیادی به خونخواهی از اوقیام کردند اما چون این نیروها دارای قدرت واحد نبودند همگی توسط خلفای عباسی سرکوب شدند.

زوپیر (زوپیروس) نام سردار شجاع سپاه داریوش بزرگ است که نقش بزرگی را در پیروزی بابل بدست داریوش ایفا کرد.ماجرای آن اینگونه است که در 522 قبل از میلاد ، یک مغ بنام گئومات ادعا کرد که بردیا پسر کوروش است و با این ترفند و دروغ چند ماهی هم بر تاج و تخت ایران چیره شد.تا اینکه در پایان خویشاوند کمبوجیه و بردیا ، داریوش بزرگ ، همراه با شش نفر دیگر (هفت تنان) این دزد تاج وتخت ایران را کشتند و از آن پس داریوش پادشاه ایران زمین شد.این رویدادها زمینه ای را فراهم نمود که ایران با بحرانهای پر شماری روبرو شود.یکی از این بحرانها ، شورش(نبوکدرچره ) و خود را پسر (نبونید)میخواند پادشاهی را در بابل به دست گرفت.داریوش بزرگ شتابان با سپاهی بزرگ به سوی بابل تاخت ولی در آنجا با دفاع بابلی ها روبرو گردید و با اینکه سپاه داریوش شهر را محاصره کرده بودند ولی پدافند بابلی ها شکسته نمیشد و دروازه های شهر همچنان بسته مانه بود.تا اینکه زوپیر پسر مگابیزوس(یکی از هفت تنان) ، سردار دلیر سپاه داریوش اندیشید که با بریدن گوش ها و بینی خود ،از داریوش بخواهد که به او ، به این بهانه که داریوش او را تنبیه کرده است ، پروانه و اجازه پناهنده شدن به بابل بدهد ، تا از درون بابل سبب واژگونی شهر شود .

داریوش با دیدن گوش و بینی بریده زوپیر او را دیوانه خواند ،ولی زوپیر در پاسخ گفت : چون او می دانسته است که داریوش با برنامه او همنگر و همفکر نخواهد بود ، او را در برابر کار انجام شده قرار داده است . زوپیر به بابل پناه آورد و بابلی ها با دیدن گوش ها و بینی بریده زوپیر باور کردند که داریوش او را تنبیه کرده است و از روی این که ، زوپیر بتواند از داریوش انتقام بگیرد در اختیار او سپاهی قرار دادند تا با داریوش بجنگد.زوپیر در چندین جنگ با سپاه داریوش پیروزی هایی بدست آورد و این پیروزی ها دیگر هیچ گمانی برای بابلی ها نمیگذاشت آنها کاملا بر این باور بودند که زوپیر دشمن سرسخت داریوش بزرگ است. ولی آنها در اشتباه بودند در لحظه موعود زوپیر دروازه های شهر بابل را به روی سپاه داریوش باز کرد و سپاه ایران پدافند بابلی ها را در هم شکست و (نبوکدرچره) از بابل پا به فرار گذاشت .سپاه داریوش ، شاه دروغین را پیگرد کرد تا اینکه او را به کام مرگ فرستاد.داریوش بزرگ به پاس خدمتی که زوپیر انجام داد او را به ساتراپی بدون خراج بابل برگزید.