امپراتوري روم در يك قرن قبل از اين تاريخ مرزهايش به اندازه اي وسعت يافته بود که ديگر اداره اين سرزمين هاي وسيع غيرممکن شده بود و به دشواري مي توانست در مقابل فشار اقوام بربر مقاومت کند.

در سال 293 ميلادي ديوکلسين امپراتور روم مقر حکومت را در 4 شهر که در نزديکي مرزهاي پر خطر قرار داشتند مستقر کرد كه شامل شهر ميلان امروزي ، نيکومديا ، سيرميوم و تروس بودند، اما تلاش او براي حفظ مرزها از هجوم اقوام بربر بي نتيجه بود.

کنستانتين جانشين او پس از اينکه دوباره وحدت امپراتوري را برقرار کرد در شهر نيکومديا در ساحل بسفر مستقر شد.

وي که به دنبال يک محل مناسب براي ايجاد يک پايتخت جديد بود در سال 324 ميلادي شهر بيزانس (قسطنطنيه) را برگزيد.اين يک انتخاب مناسب بود.

شهر بيزانس 1000 سال قبل از آن تاريخ در سال 667 قبل از ميلاد توسط مهاجراني که از مگار آمده بودند در در مجاورت تنگه هايي که آسيا و اروپا را از هم جدا مي کردند ، احداث شده بود.

اين شهر در دهانه بسفر واقع شده بود و يوناني هاي قديم آن را هلسپونت مي ناميدند.کنستانتين نام خود را به پايتخت جديدش مي دهد و آن را کنستانتيوپل مي نامد.

اين شهر از موقعيت ويژه اي برخوردار بود و بر گذرگاه ميان آسيا و اروپا تسلط داشت.ساکنان آن از حقوق برابر ساکنان شهر رم برخوردار شدند.کنستانتين تا زمان مرگش در سال 337 ميلادي در اين شهر سکونت کرد.

شهر کنستانتينوپل با آميختن فرهنگ رومي و يوناني به سرعت توسعه يافت و ابعاد آن از شهر رم فراتر رفت. در سال 395 ميلادي پس از تقسيم امپراتوري روم به 2 امپراتوري روم شرقي و غربي اين شهر به پايتخت امپراتوري روم شرقي تبديل شد.

دو قرن بعد در زمان امپراتوري ژوستينين جمعيت آن به يک ميليون نفر رسيد.پس از اينکه هراکليوس امپراتوري روم شرقي شد ، کنستانتينوپل ريشه هاي لاتيني خود را رها کرد و به يک شهر يوناني تبديل گرديد.

امپراتوري روم شرقي از آن پس امپراتوري بيزانس ناميده شد و پايتخت آن نيز نام سابق يوناني خود بيزانس را دوباره بازيافت.

به اين ترتيب ، در روز 11 مه سال 330 ميلادي کنستانتين امپراتور روم شهر کنستانتينوپل (قسطنطنيه) را به جاي شهر رم به عنوان پايتخت امپراتوري برگزيد.

چند قرن بعد ، اين شهر و سرزمين هاي امپراتوري روم شرقي به ريشه هاي سابق يوناني خود بازگشته و امپراتوري بيزانس بوجود آمد.تا اينکه پس از گذشت بيش از 1000 سال عثماني ها آن را تصرف کردند و اين شهر به عنوان پايتخت امپراتوري عثماني استانبول نام گرفت.